TIMSS 2023’te Türkiye: Matematik ve Fende Nerede? Veliler İçin Özet
TIMSS, matematik ve fen başarısını dört yılda bir ölçen en köklü uluslararası araştırma. 2023 sonuçlarında Türkiye dört alanda da puanını ve sıralamasını yükseltti. Rakamları grafiklerle özetledik, velilerin bundan ne çıkarabileceğini anlattık.
TIMSS 2023’te Türkiye 8. sınıf matematikte 509 puanla 44 ülke arasında 13., fen bilimlerinde 530 puanla 7. oldu; matematikte ilk kez 500 puanlık orta noktayı geçti. 4. sınıfta fende 570 puanla 58 ülke arasında 4. ve Avrupa birincisi, matematikte 553 puanla 8. oldu. Üst ve ileri yeterlikteki öğrenci oranı dört alanda da arttı.
TIMSS nedir?
TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study), Uluslararası Eğitim Başarılarını Değerlendirme Kuruluşu (IEA) tarafından dört yılda bir yapılan uluslararası matematik ve fen araştırmasıdır. 4. ve 8. sınıf öğrencilerinin, okulda öğrendikleri matematik ve fen bilgisini ne ölçüde kullanabildiğini ölçer. Puanlar, orta noktası 500 olan bir ölçek üzerinde verilir.
TIMSS 2023’e dünya genelinde 658.172 öğrenci katıldı. Türkiye’den 282 okulda 9.466 öğrenci yer aldı: 4. sınıfta 141 okuldan 4.541 öğrenci (58 ülke arasında), 8. sınıfta 141 okuldan 4.925 öğrenci (44 ülke arasında). Uygulama Türkiye’de Mayıs 2023’te yapıldı; sonuçlar Aralık 2024’te açıklandı. Bir sonraki döngü 2027’de.
Türkiye’nin 2023 puanları ve sıralaması
| Alan | Puan | 2019’a göre | Sıra | OECD içinde |
|---|---|---|---|---|
| 4. sınıf fen bilimleri | 570 | +44 | 58 ülke içinde 4. | 2. |
| 4. sınıf matematik | 553 | +30 | 58 ülke içinde 8. | 4. |
| 8. sınıf fen bilimleri | 530 | +15 | 44 ülke içinde 7. | 5. |
| 8. sınıf matematik | 509 | +13 | 44 ülke içinde 13. | 10. |
4. sınıf fen bilimlerinde Türkiye Avrupa birincisi oldu. 8. sınıf matematikte ise 509 puanla hem uluslararası ortalamanın hem de 500 puanlık orta noktanın ilk kez üzerine çıktı; OECD ülkeleri arasında 15. sıradan 10. sıraya yükseldi.
8. sınıfta üç döngülük yükseliş
LGS’ye hazırlanan 8. sınıf öğrencileri açısından en anlamlı veri, 8. sınıfın son üç döngüdeki seyri:
2015’ten 2023’e 8. sınıf matematik puanı 458’den 509’a, fen puanı 493’ten 530’a çıktı. Yani bugünün 8. sınıf öğrencisi, sekiz yıl önceki akranına göre uluslararası ölçekte belirgin biçimde daha iyi bir noktada.
Üst ve ileri yeterlikteki öğrenciler
Ortalama puan tek başına her şeyi anlatmaz; TIMSS öğrencileri yeterlik düzeylerine de ayırır. “Üst” ve “ileri” düzey, bilgisini karmaşık ve çok adımlı problemlere uygulayabilen öğrencileri gösterir. MEB’in açıkladığı verilere göre bu öğrencilerin oranı dört alanda da arttı:
8. sınıf matematikte “ileri” düzeydeki öğrenci oranı %12’den %17’ye, 8. sınıf fende %13’ten %17’ye çıktı. 4. sınıf fende ileri düzey oranı %12’den %26’ya yükseldi; bu, en dikkat çekici artış.
TIMSS soruları neyi ölçer?
TIMSS yalnız işlem becerisini değil; bilme, uygulama ve akıl yürütme olmak üzere üç bilişsel alanı ölçer. Sorular çoğu zaman günlük hayattan bir bağlam, tablo ya da grafik içerir. Bu yaklaşım, LGS’deki yeni nesil sorularla büyük ölçüde örtüşüyor: MEB’in 2026 LGS raporu da soruların okuduğunu anlama, yorumlama, çıkarım, problem çözme ve bilimsel süreç becerilerini ölçmeye yönelik hazırlandığını belirtiyor. Bu tür sorulara çalışma yöntemini yeni nesil matematik soruları nasıl çözülür yazımızda anlattık.
Veliler için 4 çıkarım
- Çıta yükseliyor. Ülke genelinde ortalama yükseldikçe, LGS gibi sıralamaya dayalı sınavlarda aynı yüzdelik dilim için gereken başarı da artar. “Geçen yıl şu kadar net yetiyordu” hesabı her zaman tutmaz.
- Muhakeme ezberden önemli. TIMSS ve LGS’nin ortak noktası, bilgiyi yeni bir durumda kullanmayı ölçmeleri. Konu özeti ezberletmek yerine “neden?” diye sordurun.
- Grafik ve tablo okuma bir beceri. İki sınavda da veri okuma soruları var. Evde gazete grafikleri, fatura tabloları gibi günlük verileri çocuğunuzla yorumlamak küçük ama etkili bir egzersiz.
- Fen bir avantaj alanı. Türkiye’nin fen performansı her iki sınıf düzeyinde de güçlü. LGS’de fen bilimlerinin katsayısı 4; bu alanda düzenli çalışma doğrudan puana döner. Önerilerimiz LGS fen bilimleri net artırma yazımızda.
Sık sorulan sorular
TIMSS 2023’te Türkiye kaçıncı oldu?
8. sınıf matematikte 509 puanla 44 ülke arasında 13., fen bilimlerinde 530 puanla 7. oldu. 4. sınıf fende 570 puanla 58 ülke arasında 4. (Avrupa birincisi), 4. sınıf matematikte 553 puanla 8. oldu.
TIMSS’e hangi öğrenciler katılır?
4. ve 8. sınıf öğrencileri katılır. Okullar ve öğrenciler örneklem yoluyla seçilir; TIMSS 2023’te Türkiye’den 282 okulda 9.466 öğrenci yer aldı.
TIMSS puanı LGS’yi etkiler mi?
Hayır. TIMSS bireysel not ya da puan vermez; ülkelerin eğitim sistemlerini karşılaştırmak için yapılan bir araştırmadır. Ancak ölçtüğü beceriler LGS’deki yeni nesil sorularla büyük ölçüde örtüşür.
Bir sonraki TIMSS ne zaman?
TIMSS dört yılda bir yapılır; 2023’ten sonraki döngü 2027’dedir.
TIMSS’te 500 puan ne demek?
500, TIMSS ölçeğinin orta noktasıdır. Türkiye 8. sınıf matematikte 2023’te 509 puanla bu noktayı ilk kez geçti.
Bu yazı, Kahramanmaraş Onikişubat’ta 5-8. sınıf öğrencileriyle çalışan eğitimci ve rehberlik ekibimiz tarafından hazırlandı. Son güncelleme: .
