PISA 2025 Türkiye Sonuçları: Puanlar, Sıralama ve Velilere Düşen Ders

OECD’nin PISA 2025 sonuçları 8 Eylül 2026’da açıklandı. Türkiye üç alanda da puanını artırdı ve sıralamada ciddi yükseliş yaşadı. Resmî rakamları grafiklerle özetledik; matematikte neden hâlâ dikkatli olmak gerektiğini de açıkladık.

PISA nedir, neyi ölçer?

PISA (Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı), OECD tarafından üç yılda bir uygulanan, 15 yaş grubundaki öğrencilerin okuma becerileri, matematik okuryazarlığı ve fen okuryazarlığını ölçen bir araştırmadır. Türkiye 2003’ten beri katılıyor. MEB’in PISA tanıtım broşürüne göre PISA bir yarışma ya da sınav değil, bir durum belirleme çalışmasıdır: bireysel öğrencilerin ya da okulların değil, eğitim sisteminin durumunu ortaya koyar. Amaç, öğrencilerin okulda öğrendiklerini ne kadar ezberlediğini değil, sahip oldukları bilgi ve becerileri günlük hayatta karşılaşabilecekleri durumlarda kullanabilme yeteneğini ölçmektir.

Uygulama iki aşamalı tabakalı örneklemle yapılır: önce okullar, sonra bu okullardaki öğrenciler rastgele seçilir. Her döngüde bir alan “ağırlıklı alan” olur; PISA 2025’in ağırlıklı alanı fen bilimleriydi. Türkiye’deki uygulama 14 Nisan-16 Mayıs 2025’te bilgisayar tabanlı yapıldı ve 12 bölgeden 56 ilde 203 okulda 7.702 öğrenci katıldı.

Türkiye’nin 2025 puanları

MEB’in ülke raporuna göre Türkiye, PISA 2025’te fen bilimlerinde 494, okuma becerilerinde 472, matematikte 462 puan aldı. Fen ve okumada OECD ortalamasının (482 ve 461) üzerinde, matematikte ise OECD ortalamasının (463) 1 puan altında yer aldı. Üç alanda da tüm katılımcı ülkelerin ortalamasının (443, 420, 429) üzerinde.

2022’ye göre değişim

2022’den 2025’e Türkiye’nin puanı fende 18, okumada 16, matematikte 9 puan arttı. Aynı dönemde OECD ortalaması her üç alanda da düştü: fende 485’ten 482’ye, okumada 476’dan 461’e, matematikte 472’den 463’e (2022 değerleri MEB’in 2022 açıklamasındaki OECD ortalamalarıdır). Yani Türkiye’nin OECD ortalamasına göre konumu belirgin biçimde iyileşti:

Tablodaki farklar tarafımızca yukarıdaki resmî puanlardan hesaplanmıştır. Matematikte fark neredeyse kapandı ama OECD ortalamasının hâlâ az da olsa altındayız.

Sıralama: 91 ülke içinde Türkiye

PISA 2025’e 91 ülke katıldı (2022’de 81). MEB’in açıklamasına göre sıralama değişimi şöyle:

Dikkat edilecek nokta: katılımcı ülke sayısı 81’den 91’e çıktı (OECD üyesi sayısı da 37’den 38’e), dolayısıyla sıralamalar birebir aynı zeminde kıyaslanmıyor; puan değişimi daha güvenilir bir göstergedir. MEB, 2003’ten bugüne tüm ülkeler arasındaki sıranın fende 35’ten 19’a, okumada 33’ten 18’e, matematikte 34’ten 28’e geldiğini belirtiyor.

En üst başarı düzeyindeki öğrenciler

Ortalama puan kadar önemli bir gösterge de PISA’nın en yüksek yeterlik düzeylerine ulaşan öğrencilerin oranı. MEB’e göre bu oran üç alanda da yükseldi:

Fende en üst düzeydeki öğrenci oranı %4,0’dan %7,4’e çıktı; bu oran OECD ortalamasının (%7,2) biraz üzerinde. Matematikte oran %5,4’ten %7,9’a, okumada %1,9’dan %4,2’ye yükseldi. MEB ayrıca minimum yeterlik düzeyine ulaşan öğrenci oranının da üç alanda arttığını belirtiyor; ancak yayımladığı haberde bu rakamları vermiyor.

Bu rakamlar nasıl okunmalı?

• PISA bireysel puan vermez. Ülkenin eğitim sistemini ölçer; çocuğunuzun ya da okulunuzun karnesi değildir.
• 15 yaş grubunu kapsar. Bu öğrencilerin çoğu ortaöğretimin ilk yıllarındadır. Dolayısıyla sonuçlar, ortaokul yıllarının ve LGS sonrası dönemin birleşik bir yansımasıdır. LGS ile doğrudan bir bağ kurulamaz.
• Örneklem tabanlıdır. Türkiye’de 7.702 öğrenci katıldı; sonuçlar küçük farklarda tahmin aralıklarıyla yorumlanmalıdır. Matematikteki 1 puanlık fark küçüktür; PISA’da bu büyüklükteki farkların anlamlı olup olmadığı, resmî raporlardaki standart hata değerleriyle birlikte değerlendirilir.
• Bilgisayar tabanlı bir uygulamadır. MEB’in PISA 2022 broşürüne göre soru türleri çoktan seçmeliden açık uçluya, sürükle-bırakından tablo doldurmaya kadar çeşitlidir.

LGS’ye hazırlanan aileler için 4 çıkarım

Aşağıdakiler resmî rakamlardan çıkardığımız yorumlardır:

1. Matematik hâlâ en kritik alan. PISA 2025’te Türkiye’nin göreli en zayıf alanı matematik. LGS’de de aynı tablo var: MEB’in 2026 raporuna göre matematik en zor test (ortalama madde güçlüğü 0,28). Ayrıntı için 2026 LGS raporu rakamlarla yazımıza bakabilirsiniz.
2. Okuduğunu anlama bütün derslerin temeli. Okumada 16 puanlık artış sevindirici; ancak en üst düzeydeki öğrenci oranı hâlâ %4,2. Günlük okuma alışkanlığı ve paragraf çalışması bu yüzden kalıcı bir yatırım. (Paragraf soruları)
3. Çıta yükseliyor. Üst düzeydeki öğrenci oranı arttıkça, sıralamaya dayalı sınavlarda gerekli başarı seviyesi de yukarı gidiyor. “Geçen yıl şu kadar net yetiyordu” hesabı her yıl tutmaz.
4. Sıralama değil beceri hedefleyin. PISA gibi uluslararası sınavlar ve LGS’deki yeni nesil sorular benzer bir beceriyi, yani bilgiyi yeni bir durumda kullanmayı ölçüyor. Bunun için kavramı ezberlemek yerine “neden böyle?” diye sormak, grafik ve tablo okumak en etkili egzersizdir. Aynı çerçevede TIMSS 2023 sonuçlarını da okuyabilirsiniz.

Refleks’te: Öğrencilerimizin deneme sonuçlarını ders, konu ve soru bazında izliyor; matematik ve okuduğunu anlama gibi temel becerilerde eksik gördüğümüz öğrencilerle haftalık birebir rehberlik görüşmelerinde plan yapıyoruz.

Sık sorulan sorular

PISA 2025’te Türkiye kaçıncı oldu?

MEB’e göre 91 ülke arasında fen bilimlerinde 19., okuma becerilerinde 18., matematikte 28. oldu. 2022’de 81 ülke arasında sıralar 34., 36. ve 39.’ydu. OECD üyeleri arasında fen 14., okuma 13., matematik 23. sırada.

PISA 2025 Türkiye puanları kaç?

Fen bilimleri 494, okuma becerileri 472, matematik 462. 2022’ye göre artış sırasıyla 18, 16 ve 9 puandır.

Türkiye PISA’da OECD ortalamasının üstünde mi?

Fen bilimlerinde (494 – OECD 482) ve okuma becerilerinde (472 – OECD 461) OECD ortalamasının üzerinde. Matematikte 462 puanla OECD ortalamasının (463) 1 puan altında.

PISA sonuçları ne zaman açıklandı?

PISA 2025 sonuçları 8 Eylül 2026’da OECD tarafından uluslararası rapor olarak, MEB tarafından da Türkiye ülke raporu olarak duyuruldu. Türkiye’de uygulama 14 Nisan-16 Mayıs 2025’te yapıldı.

PISA hangi yaş grubuna uygulanır, LGS ile ilgisi var mı?

PISA, 15 yaş grubundaki öğrencilere uygulanır. LGS ile doğrudan bir ilişkisi yoktur; ancak ikisi de bilgiyi yeni durumlarda kullanabilme becerisini ölçmeye yaklaştığı için hazırlıkta benzer beceriler işe yarar.