İçeriğe geç
VIP Kütüphane & Odaklanma

Müzik Dinleyerek Ders Çalışmak Odağı Bozar mı?

6 dk okumaRefleks Kurs Merkezi

Müzik Dinleyerek Ders Çalışmak Odağı Bozar mı?

“Müzik dinleyerek daha iyi çalışıyorum” diyen çok öğrenci var. Araştırmalar ise arka plan sesinin bazı görevlerde hatırlamayı bozabildiğini gösteriyor. Bu yazıda neyin bilindiğini, neyin tartışmalı olduğunu ve görev türüne göre ne yapılabileceğini anlattık.

Kısa cevap

Müzik her durumda odağı bozmaz, ama bazı çalışmalarda bozabilir. Araştırmalar, arka plandaki konuşma sesinin hatırlama görevlerini bozduğunu (ilgisiz ses etkisi) ve sözlü müziğin de benzer risk taşıdığını gösterir. Bu yüzden yeni konu öğrenirken ve okurken müziksiz çalışmak, rutin soru çözerken ise kısık ve sözsüz müzik denemek makul bir yoldur. Etki kişiye ve göreve göre değişir.

Araştırmalar ne söylüyor?

Bilişsel psikolojide “ilgisiz ses etkisi” (irrelevant sound effect) denen bir bulgu vardır: arka planda konuşma sesi, bir listeyi sırasıyla aklında tutma gibi görevleri bozar; kişi sesi görmezden gelmeye çalışsa da bozulma sürer. Bu etki, konuşmanın anlaşılmasına bağlı değildir; değişen sesler belleği meşgul eder.

Müzik de tartışmaya bu yüzden girdi. Applied Cognitive Psychology dergisinde yayımlanan Perham ve Vizard çalışması, bir müziği sevip sevmemenin ilgisiz ses etkisini değiştirip değiştirmediğini inceledi; yani “sevdiğim müzik beni bozmaz” iddiası bilimsel olarak ayrıca test edilen bir sorudur. Bizim vardığımız dürüst sonuç şu: müziğin odağa etkisi görev türüne, müziğe ve kişiye göre değişir; “her zaman bozar” ya da “her zaman yardım eder” diyen kaynaklara temkinli yaklaşmak gerekir.

Sözlü ve sözsüz müzik farkı

Araştırmalarda konuşmanın bozucu etkisi kuvvetli biçimde görülür. Sözlü şarkılar konuşma içerdiği için, özellikle okuma ve yazma gibi dil gerektiren işlerde aynı kanalı meşgul etme riski taşır. Sözsüz, tekdüze ve kısık müziğin bu açıdan daha düşük risk taşıdığı varsayılır, fakat bu da kişiden kişiye değişir. Bu yüzden “müzik tamamen yasak” demiyoruz; hangi işte, hangi müzikle sorusuna bakıyoruz.

Görev türüne göre öneri

Müzik dinleyerek çalışma: görev türüne göre karar şemasıBizim önerimiz; kanıt görev ve kişiye göre değişirÖneriYeni konuöğrenirkenmüzik yokOkumaparagraf, anlammüzik yokSoru çözmerutin tekrarsözsüz, kısıkEzbertablo, formülsessiz ya da çok kısıkYazı yazmataslak, özetsözsüzMoladinlenmeistediğin müzik
Şema bizim önerimizdir; arka plan sesinin hatırlamayı bozma etkisi kişiden kişiye ve görevden göreve değişir.
  • Yeni konu öğrenirken: Müzik yok. Zihin yeni bilgiyi işlerken arka plan sesi bölme riski taşır.
  • Paragraf ve uzun metin okurken: Müzik yok. LGS Türkçe’de paragraf sorularında dikkat kritik.
  • Bildiğiniz soru tiplerini tekrar çözerken: Kısık, sözsüz müzik deneyebilirsiniz; ama çözdüğünüz soru sayısı ve doğru oranı düşüyorsa bırakın.
  • Molada: İstediğiniz müziği dinleyin; amaç dinlenmek.

Kendi başınıza nasıl deneyebilirsiniz?

Kendi ders düzeninizde kolay bir deney yapabilirsiniz (bizim önerimiz):

  1. İki gün boyunca aynı türde soru setini çözün: bir gün müziksiz, bir gün müzikle.
  2. Her seferinde süreyi, çözülen soru sayısını ve yanlış sayısını yazın.
  3. Farkı karşılaştırın; müzikli günde yanlış ya da süre artıyorsa müzik size yaramıyordur.

Karşılaştırmayı adil yapmak için aynı saatte, aynı yorgunlukta deneyin. Süreyi tutarken Pomodoro tekniğini kullanabilirsiniz.

Ortamın etkisi: sessiz çalışma alanı

Müzik sorusu çoğu zaman evdeki gürültüden doğar: televizyon, kardeşler, telefon bildirimleri. Bunlar müzikten çok daha bozucu olabilir. Eve sessiz bir köşe kurmak mümkün değilse kütüphane gibi sessiz bir ortamda çalışmak hem müziğe hem diğer seslere duyulan ihtiyacı azaltır. Telefonun odağa etkisi için ders çalışırken telefon yazımıza, evde çalışamayanlar için kütüphane disiplini yazımıza bakabilirsiniz.

Refleks Kütüphane’de çalışma düzeni

Refleks Kütüphane’de öğrenciler sessiz, düzenli bir ortamda ders çalışır; amaç, evdeki dağıtıcı seslerden uzak bir çalışma alışkanlığı kazandırmaktır. Kütüphane, Kurs Merkezi’ne yaklaşık 20 metre uzaklıkta. Üyelik seçenekleri için kütüphane sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Müzik dinleyerek ders çalışmak odağı bozar mı?

Her zaman bozmaz ama bazı görevlerde bozabilir. Arka plandaki konuşma ve sözlü müzik, bellek ve okuma gerektiren işlerde dikkati dağıtabilir. Etki kişiye ve görev türüne göre değişir.

Ders çalışırken hangi müzik dinlenir?

Dinlenecekse sözsüz, tekdüze ve kısık müzik daha düşük riskli kabul edilir. Yeni konu öğrenirken ve okurken ise müziksiz çalışmak daha güvenlidir.

Sözlü şarkı dinleyerek çalışmak zararlı mı?

Sözlü şarkı konuşma içerdiği için dil gerektiren işlerde (okuma, yazma, paragraf) dikkati daha çok bölebilir. Bu görevlerde sözlü müzikten kaçınmanızı öneririz.

Mozart etkisi var mı?

“Mozart dinlemek zekâyı artırır” fikri popülerdir ama ders başarısını artırdığı kesin kanıtlanmış bir bulgu değildir. Bu yüzden biz müziği öğrenme aracı olarak değil, kişisel tercih olarak ele alıyoruz.

Müzikle mi müziksiz mi çalışmalıyım?

Kendi sonuçlarınıza göre karar verin: iki gün aynı soru setini müzikli ve müziksiz çözüp süre, çözülen soru sayısı ve yanlış sayısını karşılaştırın.

Mola sırasında müzik dinlemek olur mu?

Olur. Mola dinlenmek içindir; istediğiniz müziği dinleyebilirsiniz. Sadece bir şarkının molayı uzatmadığına dikkat edin.

Refleks Kurs Merkezi Rehberlik Birimi

Bu yazı, Kahramanmaraş Onikişubat’ta 5-8. sınıf öğrencileriyle çalışan eğitimci ve rehberlik ekibimiz tarafından hazırlandı. Son güncelleme: .

Bunlar da ilginizi çekebilir.

Tüm yazılar

Sınırlı kontenjanlı sınıflarımızda yerinizi ayırtın.

Bilgi formunu doldurun, eğitim danışmanımız sizi arayıp tüm sorularınızı yanıtlasın.