Çocuklarda Ekran Süresi Kaç Saat Olmalı? TÜİK ve WHO Verileriyle Veli Rehberi

TÜİK’in 2024 araştırmasına göre 11-15 yaş çocukların yüzde 86,2’si akıllı telefon kullanıyor, yarısından fazlası hafta içi günde 2 saat ve üzeri internette. Peki ortaokul öğrencisi için doğru ekran süresi kaç saat? WHO ve AAP ne diyor, evde hangi kurallar işe yarıyor?
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2-4 yaş için ekran süresini günde en fazla 1 saat önerir; 5-17 yaş için sabit bir saat vermez, eğlence amaçlı ekran süresinin sınırlanmasını ister. Amerikan Pediatri Akademisi de okul çağı için tek bir süre yerine aile medya planı önerir. Ortaokul öğrencisi için pratik ölçü şudur: uyku (8-12 saat), okul, ders, hareket (günde 60 dk) ve aileye ayrılan zaman korunuyorsa ekran süresi makul düzeydedir.
Türkiye’de çocuklar ne kadar ekranda? (TÜİK 2024)
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 6-15 yaş çocukların bilişim teknolojisi kullanımını “Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması” ile ölçüyor. 2024 araştırmasının öne çıkan sonuçları:
- 6-15 yaş çocukların yüzde 91,3’ü internet kullanıyor.
- Akıllı telefon kullanan çocukların oranı yüzde 76,1; bu oran 6-10 yaşta yüzde 66,3, ortaokul çağını kapsayan 11-15 yaşta yüzde 86,2.
- Hafta içi günde yaklaşık iki saat ve üzeri internet kullananlar 6-10 yaşta yüzde 30,6, 11-15 yaşta yüzde 54,4.
- Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 32,6’sı telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söylüyor.
Yani ortaokul çağındaki her iki çocuktan biri, okul günlerinde bile günde iki saatten fazla internette. Sorun saatin kendisinden çok, bu sürenin uyku ve ders saatinden çalınmasıdır.
On yılda internet kullanımı
2013’te 6-15 yaş çocukların yarısı internet kullanıyordu; 2024’te bu oran onda dokuzu geçti. TÜİK, 2024 araştırmasında örnekleme yöntemi ve soru formunu değiştirdiği için rakamların birebir kıyaslanmamasını belirtiyor; yine de yön açık: ekran artık çocukların gündelik hayatının varsayılan parçası.
WHO ve AAP ne öneriyor?
| Kurum | Yaş | Öneri |
|---|---|---|
| Dünya Sağlık Örgütü (2019) | 1 yaş | Hareketsiz ekran süresi önerilmez |
| Dünya Sağlık Örgütü (2019) | 2-4 yaş | Günde en fazla 1 saat; daha azı daha iyi |
| Dünya Sağlık Örgütü (2020) | 5-17 yaş | Sabit saat yok; eğlence amaçlı ekran süresi sınırlanmalı, günde ortalama 60 dk orta-yüksek yoğunlukta hareket |
| Amerikan Pediatri Akademisi | Okul çağı | Tek bir süre yerine aile medya planı: uyku, hareket ve aile zamanı korunmalı |
Okul çağı için “günde şu kadar saat” diye kesin bir sayı veren resmî bir uluslararası öneri yok. İnternette sık görülen “ortaokul için günde 2 saat” gibi sayılar resmî bir kılavuzdan değil, genel bir pratik kuraldan gelir. WHO’nun hareket önerisini çocuklar günde kaç dakika hareket etmeli? yazımızda anlattık.
Peki ortaokul öğrencisi için kaç saat?
Sabit bir sayı olmadığı için en doğru yöntem, 24 saatlik günü önce zorunlu kalemlere ayırmak, kalanı ekrana bırakmaktır. 13 yaşında, okula giden bir öğrencinin hafta içi günü kabaca şöyle:
| Kalem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Uyku | 8,5-9 saat | AASM: 13-18 yaş 8-10 saat |
| Okul + yol | 7-8 saat | Okul saatine göre |
| Ders / ödev / tekrar | 1,5-2,5 saat | Sınıf düzeyine göre |
| Hareket | 1 saat | WHO: günde ortalama 60 dk |
| Yemek, aile, kişisel bakım | 2 saat | — |
| Kalan serbest süre | yaklaşık 1-2 saat | Ekran dahil tüm serbest zaman |
Hesap, ekranın değil zamanın sınırlı olduğunu gösteriyor: hafta içi serbest süre zaten 1-2 saat civarında. Bu sürenin tamamı ekrana gittiğinde kitap, oyun ve sohbete yer kalmıyor; ekran uykuya taştığında ise ertesi günün dersi etkileniyor.
Ekran ders başarısını etkiler mi?
OECD’nin PISA 2022 Türkiye ülke notu, okulda akıllı telefonu sık kullanan öğrencilerin matematik derslerinde dijital cihazlar yüzünden dikkatlerinin daha sık dağıldığını bildirdiğini aktarır ve sınıfta dijital dikkat dağınıklığının sınırlanmasını önerir. Burada sorun cihazın kendisi değil, bildirimlerin dikkati bölmesidir. Ders çalışırken telefonun masada durması bile odaklanmayı zorlaştırabilir; pratik çözümleri ders çalışırken telefon nasıl kontrol edilir? yazımızda topladık.
Evde işe yarayan 7 kural
- Telefon yatak odasında yatmaz. Gece şarj yeri salon ya da mutfak olsun.
- Ders saatinde telefon başka odada. Sessiz değil, başka odada.
- Önce görev, sonra ekran. Ödev ve tekrar bitince serbest süre başlar.
- Yemekte ekran yok. Bu kural aileye de uygulanır.
- Hafta sonu için ayrı süre. Hafta içi kısa, hafta sonu daha uzun ama planlı.
- Uygulama değil saat sınırı. Telefonların ekran süresi ayarları, tartışmayı kişisel olmaktan çıkarır.
- Ekranın yerine bir şey koyun. Spor, kitap, müzik ya da arkadaşlarla buluşma yoksa yasak tek başına işe yaramaz.
Refleks’te telefonsuz çalışma
Evde telefonla mücadele etmek zor olabilir. Refleks Kütüphane’de öğrenciler telefonsuz, sessiz salonlarda belirli etüt saatleriyle çalışır; kartla giriş-çıkış kaydı velinin çalışma süresini görmesini sağlar. Evde odaklanamayan öğrenciler için deneyimlerimizi evde odaklanamayan öğrenciler yazımızda paylaştık.
Sık sorulan sorular
Çocuk günde kaç saat telefona bakmalı?
Okul çağındaki çocuklar için WHO ya da AAP’nin sabit bir saat önerisi yok. Önerilen yaklaşım; uyku, okul, ders, günde 60 dk hareket ve aile zamanı korunduktan sonra kalan serbest süreyi ekranla sınırlamaktır. Hafta içi bu genellikle 1-2 saat eder.
Türkiye’de çocukların kaçı akıllı telefon kullanıyor?
TÜİK 2024 araştırmasına göre 6-15 yaş çocukların yüzde 76,1’i akıllı telefon kullanıyor; bu oran 11-15 yaşta yüzde 86,2.
WHO ekran süresi önerisi nedir?
WHO 2019 kılavuzuna göre 1 yaşında ekran süresi önerilmez, 2-4 yaşta günde en fazla 1 saat önerilir. 5-17 yaş için sabit süre verilmez, eğlence amaçlı ekran süresinin sınırlanması istenir.
Ortaokul öğrencisine telefon alınmalı mı?
Bu ailenin kararıdır. Telefon alınacaksa önceden yazılı kurallar (yatak odasında şarj yok, ders saatinde başka odada, günlük süre) belirlemek, sonradan sınır koymaktan daha kolaydır.
Ekran süresi ders başarısını düşürür mü?
Ekranın kendisinden çok, uykuyu azaltması ve ders sırasında dikkati bölmesi başarıyı etkiler. PISA 2022 Türkiye notu, dijital cihazların matematik derslerinde dikkat dağınıklığına yol açtığını bildiren öğrencilere dikkat çeker.
Eğitim amaçlı ekran süresi sayılır mı?
Ders videoları ve dijital testler ekran süresi olsa da amaçlı kullanımdır. Asıl sınırlanması gereken bildirim, sosyal medya ve oyun gibi eğlence amaçlı süredir.
Bu yazı, Kahramanmaraş Onikişubat’ta 5-8. sınıf öğrencileriyle çalışan eğitimci ve rehberlik ekibimiz tarafından hazırlandı. Son güncelleme: .



