İçeriğe geç
Rehberlik & Motivasyon

Çocuklarda Ekran Süresi Kaç Saat Olmalı? TÜİK ve WHO Verileriyle Veli Rehberi

7 dk okumaRefleks Kurs Merkezi

Çocuklarda Ekran Süresi Kaç Saat Olmalı? TÜİK ve WHO Verileriyle Veli Rehberi

TÜİK’in 2024 araştırmasına göre 11-15 yaş çocukların yüzde 86,2’si akıllı telefon kullanıyor, yarısından fazlası hafta içi günde 2 saat ve üzeri internette. Peki ortaokul öğrencisi için doğru ekran süresi kaç saat? WHO ve AAP ne diyor, evde hangi kurallar işe yarıyor?

Kısa cevap

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 2-4 yaş için ekran süresini günde en fazla 1 saat önerir; 5-17 yaş için sabit bir saat vermez, eğlence amaçlı ekran süresinin sınırlanmasını ister. Amerikan Pediatri Akademisi de okul çağı için tek bir süre yerine aile medya planı önerir. Ortaokul öğrencisi için pratik ölçü şudur: uyku (8-12 saat), okul, ders, hareket (günde 60 dk) ve aileye ayrılan zaman korunuyorsa ekran süresi makul düzeydedir.

Türkiye’de çocuklar ne kadar ekranda? (TÜİK 2024)

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 6-15 yaş çocukların bilişim teknolojisi kullanımını “Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması” ile ölçüyor. 2024 araştırmasının öne çıkan sonuçları:

Çocuk, akıllı telefon ve internet6-15 yaş · Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım AraştırmasıTÜİK 2024%91,3İnternet 6-15%66,3Akıllı tel. 6-10%86,2Akıllı tel. 11-15%30,62 sa+ 6-10%54,42 sa+ 11-15
“2 sa+”: hafta içi günde yaklaşık iki saat ve üzeri internet kullananların oranı. Kaynak: TÜİK, Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2024 (bültendeki oranlar, basında aktarıldığı biçimiyle).
  • 6-15 yaş çocukların yüzde 91,3’ü internet kullanıyor.
  • Akıllı telefon kullanan çocukların oranı yüzde 76,1; bu oran 6-10 yaşta yüzde 66,3, ortaokul çağını kapsayan 11-15 yaşta yüzde 86,2.
  • Hafta içi günde yaklaşık iki saat ve üzeri internet kullananlar 6-10 yaşta yüzde 30,6, 11-15 yaşta yüzde 54,4.
  • Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 32,6’sı telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söylüyor.

Yani ortaokul çağındaki her iki çocuktan biri, okul günlerinde bile günde iki saatten fazla internette. Sorun saatin kendisinden çok, bu sürenin uyku ve ders saatinden çalınmasıdır.

On yılda internet kullanımı

İnternet kullanan çocukların oranı6-15 yaş · TÜİKTÜİK%50,82013%82,72021%91,32024
2013 ve 2021 rakamları Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması’nın alt modülünden; 2024 araştırması bağımsız yapıldı ve örnekleme yöntemi değişti, bu nedenle TÜİK doğrudan karşılaştırma yapılmamasını belirtir.

2013’te 6-15 yaş çocukların yarısı internet kullanıyordu; 2024’te bu oran onda dokuzu geçti. TÜİK, 2024 araştırmasında örnekleme yöntemi ve soru formunu değiştirdiği için rakamların birebir kıyaslanmamasını belirtiyor; yine de yön açık: ekran artık çocukların gündelik hayatının varsayılan parçası.

WHO ve AAP ne öneriyor?

Uluslararası ekran süresi önerileri
KurumYaşÖneri
Dünya Sağlık Örgütü (2019)1 yaşHareketsiz ekran süresi önerilmez
Dünya Sağlık Örgütü (2019)2-4 yaşGünde en fazla 1 saat; daha azı daha iyi
Dünya Sağlık Örgütü (2020)5-17 yaşSabit saat yok; eğlence amaçlı ekran süresi sınırlanmalı, günde ortalama 60 dk orta-yüksek yoğunlukta hareket
Amerikan Pediatri AkademisiOkul çağıTek bir süre yerine aile medya planı: uyku, hareket ve aile zamanı korunmalı

Okul çağı için “günde şu kadar saat” diye kesin bir sayı veren resmî bir uluslararası öneri yok. İnternette sık görülen “ortaokul için günde 2 saat” gibi sayılar resmî bir kılavuzdan değil, genel bir pratik kuraldan gelir. WHO’nun hareket önerisini çocuklar günde kaç dakika hareket etmeli? yazımızda anlattık.

Peki ortaokul öğrencisi için kaç saat?

Sabit bir sayı olmadığı için en doğru yöntem, 24 saatlik günü önce zorunlu kalemlere ayırmak, kalanı ekrana bırakmaktır. 13 yaşında, okula giden bir öğrencinin hafta içi günü kabaca şöyle:

Hafta içi 24 saat: önce zorunlu kalemler (Refleks örneği)
KalemSüreDayanak
Uyku8,5-9 saatAASM: 13-18 yaş 8-10 saat
Okul + yol7-8 saatOkul saatine göre
Ders / ödev / tekrar1,5-2,5 saatSınıf düzeyine göre
Hareket1 saatWHO: günde ortalama 60 dk
Yemek, aile, kişisel bakım2 saat—
Kalan serbest süreyaklaşık 1-2 saatEkran dahil tüm serbest zaman

Hesap, ekranın değil zamanın sınırlı olduğunu gösteriyor: hafta içi serbest süre zaten 1-2 saat civarında. Bu sürenin tamamı ekrana gittiğinde kitap, oyun ve sohbete yer kalmıyor; ekran uykuya taştığında ise ertesi günün dersi etkileniyor.

Ekran ders başarısını etkiler mi?

OECD’nin PISA 2022 Türkiye ülke notu, okulda akıllı telefonu sık kullanan öğrencilerin matematik derslerinde dijital cihazlar yüzünden dikkatlerinin daha sık dağıldığını bildirdiğini aktarır ve sınıfta dijital dikkat dağınıklığının sınırlanmasını önerir. Burada sorun cihazın kendisi değil, bildirimlerin dikkati bölmesidir. Ders çalışırken telefonun masada durması bile odaklanmayı zorlaştırabilir; pratik çözümleri ders çalışırken telefon nasıl kontrol edilir? yazımızda topladık.

Evde işe yarayan 7 kural

  1. Telefon yatak odasında yatmaz. Gece şarj yeri salon ya da mutfak olsun.
  2. Ders saatinde telefon başka odada. Sessiz değil, başka odada.
  3. Önce görev, sonra ekran. Ödev ve tekrar bitince serbest süre başlar.
  4. Yemekte ekran yok. Bu kural aileye de uygulanır.
  5. Hafta sonu için ayrı süre. Hafta içi kısa, hafta sonu daha uzun ama planlı.
  6. Uygulama değil saat sınırı. Telefonların ekran süresi ayarları, tartışmayı kişisel olmaktan çıkarır.
  7. Ekranın yerine bir şey koyun. Spor, kitap, müzik ya da arkadaşlarla buluşma yoksa yasak tek başına işe yaramaz.

Refleks’te telefonsuz çalışma

Evde telefonla mücadele etmek zor olabilir. Refleks Kütüphane’de öğrenciler telefonsuz, sessiz salonlarda belirli etüt saatleriyle çalışır; kartla giriş-çıkış kaydı velinin çalışma süresini görmesini sağlar. Evde odaklanamayan öğrenciler için deneyimlerimizi evde odaklanamayan öğrenciler yazımızda paylaştık.

Sık sorulan sorular

Çocuk günde kaç saat telefona bakmalı?

Okul çağındaki çocuklar için WHO ya da AAP’nin sabit bir saat önerisi yok. Önerilen yaklaşım; uyku, okul, ders, günde 60 dk hareket ve aile zamanı korunduktan sonra kalan serbest süreyi ekranla sınırlamaktır. Hafta içi bu genellikle 1-2 saat eder.

Türkiye’de çocukların kaçı akıllı telefon kullanıyor?

TÜİK 2024 araştırmasına göre 6-15 yaş çocukların yüzde 76,1’i akıllı telefon kullanıyor; bu oran 11-15 yaşta yüzde 86,2.

WHO ekran süresi önerisi nedir?

WHO 2019 kılavuzuna göre 1 yaşında ekran süresi önerilmez, 2-4 yaşta günde en fazla 1 saat önerilir. 5-17 yaş için sabit süre verilmez, eğlence amaçlı ekran süresinin sınırlanması istenir.

Ortaokul öğrencisine telefon alınmalı mı?

Bu ailenin kararıdır. Telefon alınacaksa önceden yazılı kurallar (yatak odasında şarj yok, ders saatinde başka odada, günlük süre) belirlemek, sonradan sınır koymaktan daha kolaydır.

Ekran süresi ders başarısını düşürür mü?

Ekranın kendisinden çok, uykuyu azaltması ve ders sırasında dikkati bölmesi başarıyı etkiler. PISA 2022 Türkiye notu, dijital cihazların matematik derslerinde dikkat dağınıklığına yol açtığını bildiren öğrencilere dikkat çeker.

Eğitim amaçlı ekran süresi sayılır mı?

Ders videoları ve dijital testler ekran süresi olsa da amaçlı kullanımdır. Asıl sınırlanması gereken bildirim, sosyal medya ve oyun gibi eğlence amaçlı süredir.

Refleks Kurs Merkezi Rehberlik Birimi

Bu yazı, Kahramanmaraş Onikişubat’ta 5-8. sınıf öğrencileriyle çalışan eğitimci ve rehberlik ekibimiz tarafından hazırlandı. Son güncelleme: .

Bunlar da ilginizi çekebilir.

Tüm yazılar
Rehberlik & Motivasyon6 dk okuma

Çocuklar Günde Kaç Dakika Hareket Etmeli? WHO Önerisi

Ders yoğunluğu arttıkça ilk feda edilen şey çoğu zaman hareket olur. Dünya Sağlık Örgütü’nün 5-17 yaş için 2020’de yayımladığı rehber ise net bir asgari hedef veriyor. Bu yazıda öneriyi, ekran süresiyle ilişkisini ve yoğun ders programına nasıl sığdırılacağını anlattık.

Devamını oku

Sınırlı kontenjanlı sınıflarımızda yerinizi ayırtın.

Bilgi formunu doldurun, eğitim danışmanımız sizi arayıp tüm sorularınızı yanıtlasın.